Lifestyle Lungo's longread

Reportage natuurwijn: trendy woord voor slechte wijn of ongekende smaakexplosie?

“Misschien heb je een wijn die stinkt maar er zit wel passie in.”

Terug naar de basis door zo min mogelijk toe te voegen en weg te laten. Dat is de filosofie die geldt voor natuurwijn. Het wint vooral aan populariteit onder een jonge generatie die bewust wil leven. Is het een hype of een blijver?  

Een stallerige geur met een vleugje paprika die doet denken aan bolognese chips. Zodra Vincent Steinmetz van natuurwijnwinkel Vin Natuur in Groningen, zijn neus in de rode Syrah steekt ruikt hij direct de levendigheid: “De eerste keer dat ik een natuurwijn probeerde was ik ‘mindblown’. Puurheid zoals ik dat hiervoor nog nooit had geproefd.”

Ondanks de toegenomen populariteit van natuurwijn, ofwel vin nature, is de markt nog maar klein. Slechts 0,5 procent van de wereldwijde wijnmarkt bestaat uit natuurwijn. In Frankrijk, het moederland van de wijn, bestaat acht procent van de wijnmarkt uit biologische wijn en nog eens drie procent daarvan bestaat uit natuurwijn.

Vin nature is ontstaan als protestbeweging tegen de industrialiserende massaproductie van wijn. Bij een conventionele supermarktwijn van drie euro past niet het romantische plaatje van een oude wijnboer die handmatig z’n druiven van de wijngaard plukt. De conventionele wijn is afkomstig van grootschalige wijngaarden waar pesticiden en conserveringsmiddelen ervoor zorgen dat bacteriën geen kans krijgen.

“In de grootschalige wijnindustrie wordt veel gemanipuleerd,” vertelt vinoloog Martijn Fernhout van wijnlokaal Barrel in Groningen. “Maar vanuit de Europese Unie is bepaald dat lang niet alle toevoegingen op het etiket hoeven te staan.”  

Natuurwijnboeren grijpen terug naar een pre-industriële werkwijze, waarbij ze hun druiven biologisch of biodynamisch verbouwen en vervolgens handmatig plukken. De gemeenschappelijke visie van natuurwijnboeren schept een band die voor sommigen bijna familiair aanvoelt. “Je ziet de eenheid en broederschap onder de producenten en liefhebbers van natuurwijn,” vertelt Onderwater.

In de wijnkelder tijdens de vinificatie, het wijnbereidingsproces, worden de verschillen tussen een biologische wijn en een natuurwijn zichtbaar. Hoewel voor conventionele en biologische wijn wel wettelijke criteria zijn vastgelegd, is dat niet het geval voor natuurwijn. Omdat natuurwijn niet aan regelgeving is onderworpen, mag iedereen zijn wijn in principe natuurwijn noemen.

Wel bestaat een set ongeschreven regels waaraan de meeste natuurwijnboeren zich houden. Zo vertelt Onderwater dat er groepen wijnmakers bestaan die zich organiseren in overkoepelende organisaties en elkaar verplichten op een bepaalde manier te werken. Binnen deze organisaties vinden daadwerkelijk controles plaats.

Aan biologische wijn mogen gekweekte gisten worden toegevoegd. Voor natuurwijn geldt dat uitsluitend met natuurlijke gisten wordt gewerkt. Het enige toevoegingsmiddel dat wordt getolereerd is een snufje sulfiet, een conserveringsmiddel dat de houdbaarheid en stabiliteit van de wijn stimuleert.

Voor een biologische wijn ligt de grens op 100 milligram sulfiet per liter rode wijn en 150 milligram sulfiet per liter witte wijn. Voor natuurwijn ligt de ongeschreven grens veel lager. Mark Kuijpers, oprichter van het online platform Natuurwijnen.nl, houdt een grens aan van 40 milligram sulfiet per liter natuurwijn. “Maar eigenlijk vinden de hardcore natuurwijndrinkers dat al te hoog. Zij hebben het liefst helemaal geen sulfiet toegevoegd aan de wijn,” vertelt hij.

Wijninkoperij Vino Per Tutti heeft vooral natuurwijnen zonder sulfiet in het assortiment. Voor de wijnen waar wel sulfiet aan is toegevoegd hanteren ze een maximale dosis sulfiet van 30 milligram per liter natuurwijn, vertelt Onderwater. 60 of 70 milligram is voor hem te veel, maar er zijn wel wijnmakers die dat aanhouden. “En officieel mag dat ook, want er is geen harde regelgeving voor.”

Door zo min mogelijk in te grijpen in het wijnproces zoeken natuurwijnboeren de grenzen op. “Een zuurtje of zoetje toevoegen kan niet. Bij natuurwijn nemen we die gekke smaken en geuren voor lief,” zegt Kuijpers. Volgens hem geeft dat juist levendigheid aan een wijn: “Er valt veel meer te beleven. Een goede natuurwijn heeft een klein zuur randje, daarna proef je het boerse en de sappigheid van het fruit.”

Voor Magister Vini en eigenaresse van wijninkoperij Vinoblesse Tjitske Brouwer geldt: hoe natuurlijker het proces, hoe meer schakeringen de wijn kent. Tijdens haar opleiding tot Magister Vini, het hoogste Nederlandse wijnexamen, voerde Brouwer jarenlang discussies over het al dan niet gebruiken van natuurlijke gisten. “Het is juist zo’n mooie toevoeging in de wijngaard. Natuurlijke gist reflecteert de bodem, de natuur, en zelfs de man of vrouw die in de wijngaard werkt. Misschien heb je dan een wijn die stinkt, maar er zit wel passie in.”

Fernhout van wijnlokaal Barrel is het daar niet mee eens: “Natuurwijn is helaas vaak een trendy woord voor slecht gemaakte wijn,” zegt hij. “Een gekke geur of smaak zou de bedoeling zijn, maar voor mij is het een excuus waarachter ze zich verschuilen.”

Op de kaart in het Groningse wijnlokaal staan veel bijzondere wijnen afkomstig van kleinschalige wijnproducenten. Fernhout heeft niet zoveel met de massaproductie van wijn en kan zich daarom in het oorspronkelijke idee van de natuurwijnrevolutie die zich verzet tegen industrialisatie goed vinden. Toch gaat de filosofie voor hem soms wat te ver: “Maar inmiddels is het uitgegroeid tot een soort hippe religie waarover niet te discussiëren valt en daar sluit ik mij niet bij aan.”

Ondanks zijn kritiek heeft hij toch vijftien natuurwijnen op de kaart staan: “Die zijn gemaakt door goede natuurwijnboeren die het proces in de hand houden en schoon werken in hun kelder,” vertelt de vinoloog.

Wijnlokaal Barrel in Groningen

Fernhout denkt dat de hype rond natuurwijn uiteindelijk zal verdwijnen, omdat steeds meer methoden uit de wereld van natuurwijn inmiddels toegepast worden in de ‘conventionele’ wijnwereld. Uiteindelijk zal natuurwijn daarom overbodig worden. Bovendien denkt hij niet dat de doorsnee wijndrinker snel zal overschakelen op natuurwijn, vanwege de scherpe appelzuren en specifieke smaak.

Steinmetz van natuurwijnwinkel Vin Natuur kan zich het beeld van de hype goed voorstellen: “Er zijn genoeg mensen die natuurwijn cool en hip vinden en het liefst zelf in de etalage gaan liggen.”

Toch ziet hij het product absoluut als blijver: “Duurzame landbouw wordt steeds belangrijker. De jonge generatie wil niet alleen hun eten duurzaam, maar ook hun drinken.” Hij ziet de markt voor natuurwijn vooral groeien in Amsterdam. In de week dat hij vorig jaar zijn natuurwijnwinkel in Groningen opende, waren er in Amsterdam alweer vijf natuurwijnwinkels geopend.

Steinmetz erkent dat je enigszins open minded moet zijn voor de verassende smaak van natuurwijn: “Je moet openstaan voor wat er gebeurt. Je vaste paradigma van smaak wordt met natuurwijn doorbroken.” Zijn doel is niet om alle nuchtere Groningers over te laten stappen op zijn natuurwijnen: “Zolang ik een klein deel kan enthousiasmeren ben ik tevreden.”

Natuurwijnwinkel Vin Nature in Groningen

Net als Steinmetz ziet Onderwater van Vino Per Tutti de markt voor natuurwijn groeien: “Mensen worden bewuster van wat er in hun eten zit en maken bewuste keuzes. De markt voor goedkope supermarktwijnen zal nooit verdwijnen, maar natuurwijn vormt er wel een mooie toevoeging op.”

Brouwer sluit zich hierbij aan: “De nieuwe generatie wil die rommel uit de supermarkt niet, die wil gezond. Liever een gezonde voor 12 euro dan twee ongezonde voor 6.”

Brouwer denkt dat het nog lang gaat duren voor de regelgeving rondom natuurwijn wettelijk wordt vastgelegd: “Op het gebied van regelgeving moet nog een flinke slag gemaakt worden. Het zal nog wel even duren voordat vanuit de angstige struisvogelpolitiek van de huidige wijnindustrie een keurmerk voor natuurwijn wordt erkend.”  

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: