Buitenland

Een zomer alleen naar Vlieland? ‘Dan heb ik niet echt het gevoel dat ik op vakantie ben geweest’

Met het vliegtuig een weekje naar de Spaanse zon om lekker bruin te bakken of met je backpack naar Zuidoost-Azië. Na meer dan een jaar thuis te hebben gezeten door de coronacrisis stappen we het liefst zo snel mogelijk weer in het vliegtuig naar het buitenland. Waarom eigenlijk?

‘Ik snakte hier gewoon echt naar,’ zegt Tialda van Dijk na haar vakantie naar het Spaanse eiland Ibiza. ‘Ik was blij om weer even ergens anders te zijn. Andere cultuur, lekker eten, echt even lekker opladen.’

De afgelopen maanden werd het geluid sterker: Mensen snakken naar een vakantie in het buitenland. Door de coronacrisis bleven de meeste mensen noodgedwongen in Nederland. Een reisje naar de Spaanse Costa of een Turks all inclusive resort zat er niet in. Nu de coronamaatregelen versoepelen stappen ook steeds meer mensen, net als Van Dijk, in het vliegtuig. Maar waar komt het idee van die buitenlandse vakanties vandaan en waarom willen we zo graag weg?

‘Toerisme zoals wij dat kennen is ontstaan vanuit wat we de grand tour noemen,’ zegt toerismedeskundige Leonieke Bolderman. ‘Vanaf de zeventiende eeuw gingen rijke aristocraten, zoals je die in kostuumfilms ziet, op reis. Zij hoefden niet te werken en gingen op een rondreis door Europa waarbij ze kunst en cultuur gingen aanschouwen.’

Het toerisme dat lijkt op dat van nu is pas veel later ontstaan. Het is een ontwikkeling die samengaat met de industrialisatie. ‘Je kunt namelijk pas vrij zijn als je ook gewerkt hebt,’ zegt Bolderman. ‘En door de industrialisatie zijn steeds meer mensen gaan werken en ontstaat er dus een arbeidersklasse. Toch zie je nog heel lang dat alleen de rijken reizen kunnen betalen en dat toerisme nog lang veel kleinschaliger is dan het toerisme van tegenwoordig.’

‘Rond 1950 zie je dat het massatoerisme begint. Dan is er een groep mensen die de tijd, het geld en de transportmiddelen hebben om te gaan reizen. Dit is nog wel voornamelijk toerisme in eigen land. Het meest gebruikelijke is om naar het strand of naar de eilanden te gaan. Simpelweg omdat mensen nog niet de mogelijkheden hebben om naar het buitenland te gaan,’ aldus Bolderman.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 1947 ruim de helft van de Nederlanders op vakantie ging. Van deze groep ging slechts 4,5 procent naar het buitenland. De voornaamste reden om op vakantie te gaan was toen familiebezoek. Meer dan de helft van de vakantiegangers overnachtte dan ook bij familie.

Dit blijkt ook uit de verhalen van de 90-jarige Henk Kamp. ‘Ik ben als kwajongen nooit op vakantie geweest, maar dat kwam ook door de oorlogsjaren. Ik weet wel dat we in die tijd op familiebezoek gingen naar het geboortedorp van mijn ouders. Daar bleven we dan slapen, want we konden niet in één dag heen er weer naar Groningen. We woonden namelijk in Limburg,’ zegt Kamp.

‘Mijn vrouw en ik zijn voor het eerst in het buitenland geweest toen we getrouwd zijn in 1957. Toen gingen er nog niet veel mensen naar het buitenland hoor. We gingen met een reisstichting een dag of veertien naar Brienz in Zwitserland. Ik weet nog dat je vanuit de bus zwaaide naar Nederlandse auto’s,’ zegt Kamp lachend. ‘In Zwitserland verbaasde ik me over de ruimte, de bergen en de eeuwige sneeuw. Je moet niet vergeten dat we in die tijd nog geen natuurfilms hadden met beelden van andere landen.’

De eerste buitenlandse vakantie van Kamp staat in enorm contrast met de eerste buitenlandse vakantie van de 20-jarige Van Dijk. ‘Ik was nog geen jaar oud toen ik voor de eerste keer naar Amerika ging. Dat was al een hele onderneming op zo’n jonge leeftijd. Ik heb de hele reis gejankt,’ zegt Van Dijk. ‘We gingen toen ik jong was al naar veel verschillende plekken: Griekenland, Portugal, Spanje, Amerika. We zijn ook een paar keer op cruise geweest, want m’n vader heeft op een cruiseschip gewerkt.’

‘Ik ga met m’n moeder ook wel vaak naar Vlieland. Dat vind ik hartstikke leuk. Ik hou namelijk wel echt van Nederland, maar als ik een zomer alleen naar Vlieland ben geweest en niet naar een ander land dan heb ik niet echt het gevoel dat ik op vakantie ben geweest,’ aldus Van Dijk.

‘Het idee dat je op vakantie hoort te gaan, het liefst naar het buitenland en het liefst meerdere keren per jaar, dat idee is heel sterk cultureel bepaald,’ volgens Bolderman. ‘Dat we ontspanning nodig hebben en hiervoor het beste naar een Spaanse Costa kunnen is een denkbeeld dat we hebben. Terwijl als je kijkt naar onderzoek naar waar mensen het meest van ontspannen lijkt dat niet per se het geval te zijn.’

Een vakantie naar de zon om te kunnen flaneren op het strand of om de hele dag naast het zwembad te kunnen liggen is nog helemaal niet zo lang vanzelfsprekend. ‘Dat is pas de laatste twintig jaar in een stroomversnelling gekomen. Dit hangt natuurlijk samen met goedkope vliegreizen. Het is veel betaalbaarder geworden om naar Turkije te vliegen voor een weekje weg,’ zegt Bolderman. ‘Ik ben zelf geboren in 1985. Toen vlogen er nog maar weinig mensen. Iedereen ging met de auto op vakantie naar Frankrijk.’

‘Toch willen deze ontwikkelingen niet zeggen dat de buitenlandse vakantie nu de standaard vakantie voor iedereen is. Er zijn veel mensen die in eigen land op vakantie gaan,’ zegt Bolderman. In 2019 ging 83,7 procent van de Nederlanders minimaal één keer op vakantie. In datzelfde jaar ging 52,1 procent van de Nederlandse bevolking minimaal één keer in eigen land op vakantie blijkt uit cijfers van het CBS. ‘Het zijn niet alleen arme mensen die in eigen land blijven. Het kan zijn dat mensen geen auto hebben, liever dichtbij huis blijven vanwege het milieu of mensen die traditiegetrouw naar hun vaste caravan op het vakantiepark gaan,’ aldus Bolderman.

‘Ook de fase van je leven heeft veel invloed op jouw idee van vakantie. Een zestienjarige puber heeft een hele andere vakantie dan een 30-jarige vader van twee kindjes. Een 70-jarige pensionaris gaat ook weer heel wat anders doen,’ legt Bolderman uit. ‘Jouw beeld van toerisme en vakantie zegt heel veel over je sociaaleconomische status, je culturele achtergrond en de tijd en samenleving waarin je leeft. Het is eigenlijk een heel mooi onderwerp om de samenleving te bestuderen.’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: