Binnenland Nieuws & Achtergrond

Nieuwe journalisten moeten leren omgaan met toenemende mediahaat

Door Martijn Zeller & Louise de Vos

Sinds 2017 is het aantal journalisten dat tijdens het werk te maken krijgt met bedreigingen en agressie gestegen van 61% naar 81%. Hoewel het om incidenten blijft gaan, worden nieuwe journalisten voorbereid op eventuele risico’s.

In je eigen auto door een shovel op de kop in de sloot worden geduwd, je woonadres online zien verschijnen, boze mailtjes en telefoontjes: steeds meer journalisten krijgen te maken met dit soort risico’s. Mediahaat neemt toe en journalisten ervaren vaker dan ooit bedreigingen en intimidaties. 

De hoeveelheid meldingen van intimidatie of zelfs fysiek geweld tegen journalisten is enorm gegroeid. Zo verscheen er onlangs nog een rapport waarin werd vermeld dat maar liefst 80 procent van de journalisten wel eens bedreigd of aangevallen is tijdens het uitoefenen van hun werk.

Kijkend naar de statistieken, lijkt het te gaan om incidenten. Zo ervaren journalisten zelf, zoals bijvoorbeeld Esther Hendriks, het ook: “Het komt weinig voor. Niet vaak genoeg om bang van te worden. Als het dan voorkomt, dan duurt het maar kort. Het is vooral vervelend.”

De organisatie Persveilig heeft als doel de positie van journalisten te versterken en biedt onder andere steun bij intimidatie en bedreigingen. En dat is, ondanks de incidentele aard, toch nodig, volgens oprichter Fenno Moes. In vier jaar tijd is het percentage journalisten dat te maken krijgt met bedreigende situaties alleen maar gestegen, naar maar liefst 80%. Daarvan zijn de meeste bedreigingen fysiek.  

Volgens Fenno Moes van Persveilig zijn de media als geheel al een doelwit sinds de moord op Pim Fortuyn: ‘’Men vond dat de media daar medeplichtig aan waren’’. Toch ontstond de noodzaak voor het oprichten van Persveilig pas later, na het rapport van oud-Nationaal Ombudsman Brenninkmeijer genaamd Een dreigend klimaat. Uit dat rapport, verschenen in 2017, bleek dat 61% van de ondervraagde journalisten toentertijd te maken had met bedreigingen.

Bron

Journaliste Esther Hendriks kreeg als beginnend verslaggeefster al vrij snel te maken met intimidatie. Ze was pas twee jaar afgestudeerd als journalist en werkte bij Omroep Gelderland. Hendriks: “Ik moest verslag doen op een kermis na de eerste lockdown. De kermisexploitanten wilden graag open zonder maatregelen en waren het niet eens met de regels.’’ Esther voelde zich onveilig tussen de boze groep mensen: ‘’Corona was nog flink aanwezig en afstand houden was belangrijk. Die persoon kwam heel dichtbij me staan en ik voelde ook spuug in mijn gezicht.”
 

De berichten over mediahaat lijken in tijden van de pandemie vaker dan ooit voor te komen. NOS-verslaggever Kees van Dam ervaart het echter niet als een nieuw fenomeen: “Ik ben al bijna twintig jaar verslaggever. In die tijd heb ik zelf zeven keer meegemaakt dat ik in een gevaarlijke situatie terecht kwam. Maar de laatste keer is inmiddels al vijf jaar geleden.”

Maar dat het voorkomt, hoe incidenteel ook, is volgens Moes al onacceptabel: “Het gebeurt misschien niet enorm veel, maar het is niet normaal.” De rol van de pers is volgens Moes ook veranderd in de afgelopen decennia. “Het is niet meer automatisch als ‘ach, de pers, kom binnen!’” Dit is ook hoe Hendriks het incident zich herinnert: “Ik probeerde die mensen rustig te maken, met ze te praten. Ze waren niet per se agressief naar mij persoonlijk, maar ze zochten een uitlaatklep om hun frustratie te uiten.”

Als het aan Moes ligt, heeft de jonge journalist dat goed aangepakt. De gouden tip die hij mee wil geven aan andere journalisten (in spe) is dan ook: “Maak contact! Wees bewust van het feit dat het kan gebeuren, maar zorg dat je rustig blijft en aan de mensen laat merken dat je echt luistert.” Volgens Persveilig is dit een goede methode om te de-escaleren. ‘’Het zullen vervelende situaties blijven, maar toch kan erger zo voorkomen worden.’’

Willen journalisten nog wel verslag doen van demonstraties? Of sterker nog, tast het de ambitie van jongeren aan om een carrière in de journalistiek na te volgen? Hendriks merkte daar bij haar oude werk niks van: ‘’Juist jonge journalisten gaan er voor omdat ze die drive nog hebben. Jonge journalisten willen graag, en nemen sneller risico daardoor.’’

Ook voor de aankomende generatie journalisten werken de bedreigingen niet demotiverend. Student van de master-opleiding Journalistiek aan de Rijksuniversiteit in Groningen Linsey Stalman heeft geen moment getwijfeld aan haar studiekeuze, ondanks de verontrustende berichten. Stalman: ‘’Ik vind het wel angstaanjagend dat een bepaalde groep mensen je wil belemmeren in het uitoefenen van je beroep, wanneer je juist probeert mensen te informeren.’’

Het gaat dus om een stijgend aantal incidenten. Toch staat er al een nieuwe generatie journalisten te trappelen om toe te treden tot het werkveld. Daarom geeft Persveilig voor het eerst een persveiligheidstraining bij de opleiding Journalistiek in Groningen. Fenno Moes: ‘’We willen de komende journalisten natuurlijk niet onnodig bang maken, maar het kan wel rust geven als je weet hoe je zou kunnen reageren mocht zo’n situatie zich voordoen’’. Voor Moes gaat het dus vooral om bewustwording. En Stalman ziet daar het nut ook wel van in: ‘’Je wilt in zo’n situatie ook niet op een manier reageren die alleen maar meer woede uitlokt’’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: