Buitenland

Israëlische premier Bennett leidt coalitie die het twaalf jaar durende bewind van Netanyahu vervangt

Naftali Bennett

In Israël hebben acht uiteenlopende partijen op zondagavond 13 juni een regering gevormd onder leiding van Naftali Bennett. Hiermee is het twaalf jaar durende leiderschap van Benjamin Netanyahu formeel vervangen. Afgesproken is dat in augustus 2023 de huidige viceminister president Yair Lapid de leiding overneemt van Bennett. Wat kan Israël de komende twee jaar verwachten?

‘Wauw het is ze gelukt!’ Dit was de eerste reactie van Luuk Smit, stafmedewerker bij het CIDI, een organisatie die antisemitisme in Nederland monitort en voorlichtingen geeft over het Midden Oosten. Hiermee verwijst hij naar een groot deel van de Israëlische bevolking die president Benjamin Netanyahu weg wilde hebben.

Op 23 maart 2021 vonden de Israëlische parlementsverkiezingen plaats. Na maandenlang vergaderen stemde het Israëlische parlement, de Knesset, afgelopen zondagavond met 60-59 in het voordeel van de huidige coalitie die geleid wordt door Bennett; een nipte overwinning met slechts één zetel in het voordeel ten opzichte van de oppositie. Bennett behaalde zeven zetels met zijn partij Yamina wat Hebreeuws is voor ‘rechtsaf’. Afgesproken is dat in augustus 2023 Bennett opgevolgd wordt door Yair Lapid. Hij is viceminister president in de regering en leider van de partij Yesh Atid die bij de verkiezingen zeventien zetels heeft behaald.

Deze beperkte overwinning maakt regeren lastig. Volgens Smit is de diversiteit erg groot in de coalitie. “Partijen variëren van links tot rechts, er zijn sociaaldemocraten en ook hardcore seculiere partijen.” Daarnaast regeert ook de Arabische Ra’am partij mee. Smit legt uit dat Bennett in het verleden heeft gezegd dat hij tegen samenwerking met de Arabieren was. Dat gebeurt nu toch. Aan de andere kant is het opvallend dat een Arabische partij wil meeregeren. Smit: “Dit is opmerkelijke doordat deze partij tot dusver altijd heeft geweigerd om samen te werken met Joodse partijen.” Ondanks Bennetts afkeer tegen deze partij had hij deze wel nodig om met diens vier zetels tot een meerderheid te komen in de coalitie. Tevens delen de partijen een standpunt dat gezamenlijk regeren mogelijk maakt: Netanyahu uit de regering krijgen.

Stemming verdeeld onder de bevolking

De nipte overwinning van Bennett reflecteert volgens Smit dat ongeveer de helft van de bevolking ontevreden is over hem. Zij maken zich onder meer zorgen over zijn nationalistische karakter terwijl de andere helft blij is dat Netanyahu, en daarmee zijn machtscultuur, weg is.

In Tel Aviv bijvoorbeeld is een groot deel van de bevolking opgetogen dat Netanyahu weg is. Op zondagavond gingen feestende groepen de straten op.

Smit legt uit dat Tel Aviv overwegend links is en daardoor tegen Netanyahu die centrumrechts en met name erg conservatief is. Netanyahu heeft zich de afgelopen jaren veel macht toegeëigend en alhoewel de economie in het land groeide tijdens zijn bewind vergrootte daarmee ook de tegenstellingen tussen arm en rijk. Met name het laatste halfjaar heeft Netanyahu positief gescoord vanwege de succesvolle vaccinatiestrategie. Echter wist dit niet de dieper gefundeerde afkeer bij de bevolking weg te nemen.

Inwoners van ander plaatsen in Israël hebben globaal gezien een minder grote afkeer tegen Netanyahu. Smit: “Wanneer je een willekeurige plaats in Israël bezoekt dan zijn mensen daar zowel voor als tegen Netanyahu.” Het feit dat Bennett rechtser is dan Netanyahu en ook nog eens nationalistisch is lijken de tegenstanders van Netanyahu, in ieder geval in Tel Aviv, weinig uit te maken. Veel Israëliërs zijn dan ook niet zozeer blij dat Bennett de nieuwe coalitie zal leiden maar des te meer dat Netanyahu weg is uit de regering.

Andere bevolkingsgroepen zijn daarentegen juist bezorgd over de nieuwe coalitie. Ondanks dat de coalitie van Bennett veel partijen bevat ontbreekt er een ultraorthodoxe partij die opkomt voor de strenggelovige Joodse gemeenschap. Ultraorthodoxe partijen in Israël zijn doorgaans op de hand van Netanyahu waardoor zij niet meeregeren in de coalitie.

Door het ontbreken van een dergelijke partij in de regering vrezen veel ultraorthodoxe joden dat hun instellingen minder subsidie krijgen toegewezen. Volgens Smit is het sinds 2015 niet meer voorgekomen dat een ultraorthodoxe partij ontbrak in de coalitie.

Regering zal met name ‘veilige’ keuzes maken

Door de grote diversiteit aan partijen is het onwaarschijnlijk dat veel ideeën van Bennett daadwerkelijk gerealiseerd zullen worden doordat plannen goedkeuring vereisen van de coalitie. Doordat de coalitie zeer verspreid is over zowel het politieke als religieuze spectrum verwacht Smit dan ook niet dat er vrede kan worden bereikt in Israël tussen de Palestijnen en de Joden onder Bennetts premierschap. Smit vervolgt: “De regering zal zich nu met name focussen op het schrijven van de overheidsbegroting en het verbeteren van de infrastructuur. Keuzes zullen met name veilig zijn, want grote ideologische conflicten zoals het conflict met Hamas zullen nu niet worden opgelost.”  

Al eerder vergeleek Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens van RTL Nieuws de coalitie met de Nederlandse politieke situatie en zei hierover: “Het is alsof de PPV en DENK nu samen moeten regeren met GroenLinks en de SGP.”

De kans is hierdoor klein dat deze coalitie zich zal buigen over ideologische onderwerpen doordat alle partijen hier verschillend in staan. Er hoeft maar één partij te zijn die zich tegen een bepaald idee keert en de meerderheid in de coalitie is verdwenen door de geringe overwinning van slechts één zetel. De coalitie zal daarbij met name zichzelf in de vingers snijden in het geval van een intern conflict. Netanyahu’s partij heeft op dit moment dertig zetels, dat zijn er meer dan de twee hoogste partijen in de coalitie (Yesh Atid en Shas) die respectievelijk zeventien en negen zetels behaalde.

Met name interne aangelegenheden die vrij of deels vrij staan van ideologie zullen de komende twee jaar worden aangepakt om conflicten te vermijden. Zo is Bennett sterk tegen Palestijnse onafhankelijkheid, maar is de kans klein dat anti-Palestijnse ideeën of plannen in de praktijk effect zullen hebben omdat hij altijd van bepaalde partijen tegengas zal ontvangen. Mede hierdoor zal zijn invloed op Israël kleiner zijn dan die van Netanyahu.

Volgens de Israëlische journalist Anshel Pfeffer van de krant Haaretz is een zwakkere minister president doorgaans niet wat een land zoekt. Bennett is in dit opzicht zwak omdat zijn partij met (slechts) zeven zetels niet sterk staat in de coalitie en met die uitkomst is geëindigd op de vijfde plek. In het geval van Israël pakt het volgens Pfeffer echter positief uit. Met name na twaalf jaar Netanyahu is het land volgens hem toe aan een premier die minder macht naar zich toetrekt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: