Gezondheid Studentenleven

Een duivels dilemma: lening verhogen of weer bij je ouders wonen

Geschreven door Sisi van Halsema en Jorien Leendertse

Aankloppen bij je ouders, maximaal lenen bij DUO of leven van je spaargeld? Naast de mentale problemen waar studenten door de lockdown mee kampen, brengt de coronacrisis nog iets anders mee: financiële stress. “Opeens had ik geen inkomen meer, helemaal niks. Ik was ten einde raad,” zegt studente Ijorka Wesselius (21).

Door de coronacrisis zijn sectoren waarin veel studenten werkzaam waren, zoals de horeca of kledingwinkels, weggevallen. Ondertussen is studeren niet goedkoper geworden en de kosten voor levensonderhoud gaan gewoon door. In veel gevallen werden de huren zelfs nog verhoogd. Maar omdat studenten vaak wel kunnen bijlenen, speelt financiële onzekerheid vaak onderhuids. 

Het afgelopen jaar verloren veel jongeren hun bijbaan, meldt het CBS. Zo verloren veel schoolgaande jongeren tussen de 15 en 25 jaar hun bijbaan in het tweede kwartaal. Deze scholieren en studenten werkten vaak in de horeca, maar door de coronamaatregelen van het kabinet moest deze sector tijdelijk haar deuren sluiten. In het derde kwartaal van 2020 was er een lichte stijging te zien in het aantal bijbanen voor jongeren, dat is te verklaren aan de hand van de versoepelingen van de maatregelen in de zomer. Voor het vierde kwartaal geldt onder de groep studenten een afname: 23 duizend studenten mínder dan het jaar ervoor hadden een bijbaan, blijkt uit deze cijfers van het CBS. Sommige studenten kiezen er daarom voor hun lening bij DUO te verhogen, anderen gaan weer bij hun ouders wonen.

Een van de studenten die zijn bijbaan verloor is Gijs Wouters (26). Hij studeerde in Arnhem en is inmiddels afgestudeerd. Tijdens zijn afstudeerjaar begon de coronacrisis. Naast zijn hbo-studie aan de Academy voor Art en Design werkte hij twee dagen in de week in het restaurant van een galerie, maar dat werk stopte toen de lockdown inging. Wouters was één maand werkloos, maar zijn oude werkgever bood hem nog drie werkuren in de week. “Dat was tenminste nog iets”, zegt Wouters. 

“Ik zag mijn spaarrekening snel leeglopen”

Gijs Wouters

Hoewel Wouters een paar uur kon blijven werken, ging hij er financieel op achteruit: “Ik zag mijn spaarrekening snel leeglopen.” Dus zette Wouters zijn DUO-lening maximaal aan. “Niet alleen vanwege de coronacrisis, want ook het laatste jaar van mijn studie kostte veel geld, zoals het bewerken en kopen van materialen.” Maar het verliezen van zijn bijbaan door corona hielp niet. En toen werd zijn huur ook nog eens verhoogd met 29 euro per maand. Dat staat gelijk aan 345 euro per jaar. 

Inmiddels werkt Wouters in de middaguren bij PostNL en krijgt hij een WW-uitkering omdat hij tijdens zijn studie altijd heeft gewerkt. ‘s Ochtends is hij bezig met zijn eigen bedrijfje, een ontwerpstudio die zich voornamelijk richt op het ontwerpen van schoenen. Zo lost hij langzamerhand zijn studieschuld af.

Schuldenvrij

Extra lenen tijdens corona kan, maar die studieschuld is iets wat sommige studenten schuwen. “Er is een reden dat studenten werken: om jezelf juist niet in de schulden te steken. Met de invoering van het leenstelsel zijn sowieso meer studenten gaan werken en per persoon werken ze meer uren dan voorheen.” zegt Marinus Jongman, voorzitter van de Groninger Studenten Bond.

Volgens Jongman kun je door te lenen gespaard blijven van directe financiële problemen, zoals huurachterstanden. “Het is een geluk dat we hier kunnen lenen, maar het is maar wat je geluk noemt, want eigenlijk zijn we ervoor dat studenten schuldenvrij kunnen afstuderen.” 

Het komende academisch jaar wordt het collegegeld gehalveerd. “Dat is leuk, maar dat is niet genoeg en mensen die dit jaar afstuderen vallen echt buiten de boot. Die krijgen 500 euro en daarmee is de kous af. Studeren gaat over veel meer dan alleen studiepunten.” Daarom startte de GSB in samenwerking met de andere studentenvakbonden en ROOD (de jongerenafdeling van de SP) de petitie “Compenseer Collegegeld NU.” De petitie is inmiddels meer dan 3800 keer ondertekend.

“Je bent je eigen verzekering”

Ijorka Wesselius

Ijorka Wesselius (21) koos bewust tijdens haar studie niet te veel te lenen: ze werkte bijna dagelijks in de sportschool. Ze had het allemaal goed uitgestippeld. Doordat ze zo veel werkte, kon ze naar een kamer van vijfhonderd euro per maand verhuizen. Bovendien ging het goed op haar mbo-studie aan het CIOS. Ze zou eerder afstuderen en dan een paar maanden fulltime werken voordat ze zou beginnen aan een hbo-studie. Maar door corona ging de sportschool dicht, haar enige inkomstenbron.

‘‘Ik wilde een overbruggingskrediet aanvragen bij DUO, dat zou tenminste de huur van mijn kamer dekken,” zegt Wesselius. Voorheen was dat niet in haar opgekomen, ze zou immers genoeg verdienen bij de sportschool. Maar nu had ze geen keus.

Aan de telefoon met DUO hoorde ze dat ze één dag ‘te vroeg’ was afgestudeerd, op 31 maart. Had ze zich uitgeschreven op 1 april, dan had ze wél overbruggingskrediet kunnen ontvangen. Maar nu had ze nergens recht op.

“Ik heb mijn telefoon op dempen gezet, want ik moest huilen aan de telefoon. Hoe kon me dit nou overkomen? Ik was ten einde raad,’’ zegt Wesselius. “Ik kon mijn moeder ook niet vragen of ze elke maand mijn kamer wilde betalen en mij ook nog kon onderhouden.’’ 

“Het ging om één dag. Ik heb ook mijn school nog gevraagd of ze mijn afstudeerdatum een dag naar voren konden schuiven.’’ Maar zowel DUO als haar school konden niks doen. Ik moest het zelf maar uitzoeken.’’ Vanaf 1 april had Wesselius van de ene op de andere dag dus geen inkomen meer. “Uiteindelijk bleek ik nog 1400 euro te kunnen lenen voor mijn laatste jaar mbo, met terugwerkende kracht, omdat ik nog niks had geleend. Maar dat was niet genoeg voor vijf maanden,’’ zegt ze. “Toen kwam mijn werk met een regeling, ik zou elke maand mijn gemiddelde aantal uren uitbetaald krijgen. Precies genoeg voor mijn kamer. Maar ik heb ook veel spaargeld opgemaakt, dat had ik gespaard om mijn rijbewijs te halen en te reizen.’’

Inmiddels is Wesselius begonnen aan haar vervolgstudie op het hbo. ‘’Toen de sportschool weer even openging, ben ik zoveel mogelijk gaan werken en ik ben gaan lenen bij DUO. Om maar íéts achter de hand te hebben voor als er weer zoiets zou gebeuren. Je bent je eigen verzekering.’’

Alleen nog maar brood

Dat nog veel meer studenten kampen met financiële problemen ervaart ook het Rode Kruis. Toen de organisatie in mei 2020 begon met het bieden van voedselhulp, klopten er eerst vooral daklozen en ongedocumenteerden aan. Ruim tweeduizend voedselkaarten en voedselpakketten werden afgegeven in het begin. Nu zijn het er zesduizend per maand en sinds “enkele weken” zitten daar ondernemers, alleenstaande ouders en ook studenten tussen.

De voedselhulp van het Rode Kruis is bedoeld voor mensen die buiten de reguliere hulp vallen en bijvoorbeeld niet in aanmerking komen voor de Voedselbank.

“Schaamte is een groot probleem”

Rode Kruis

Vaak spelen de problemen onzichtbaar, want op financiële zorgen rust een taboe, zegt woordvoerder Iris van Deinse van het Rode Kruis. “Schaamte is een groot probleem. De studenten geven vaak niet zelf aan dat ze in de problemen zitten, maar we krijgen die signalen van mentoren of vertrouwenspersonen van de universiteit of de hogeschool. Of dat huisgenoten zeggen, deze persoon eet alleen nog maar brood.’’

“Vaak gaat het om mensen die niet op hun ouders kunnen terugvallen,’’ zegt Deinse. “Studenten die ouders met schulden hebben, voor wie een nog grotere schuld aangaan toch wel heel spannend is, omdat ze in hun eigen omgeving zien dat dat minder goed kan aflopen. Daardoor zijn ze minder geneigd te lenen.”

Een andere groep waar Deinse op wijst, zijn internationals die door corona zonder bijbaan kwamen te zitten. “Voor deze studenten is het nog lastiger om hun weg te vinden in een nieuw land,” zegt Deinse.

Uitzonderlijke omstandigheden

Internationale studenten kunnen bij DUO lenen, maar om daarvoor in aanmerking te komen, moeten ze tenminste 56 uur per maand werken naast hun studie. De Tsjechische masterstudente Tereza Kubistova (24) zocht daarom gelijk een baan toen ze naar Nederland kwam om te studeren. Dat vond ze in een klein hotel. “Ik had het allemaal goed op een rijtje. Totdat de coronacrisis begon.’’

Kubistova kwam naar Nederland om de premaster cultural geography te doen. Door haar nulurencontract kreeg Kubistova niet doorbetaald tijdens de eerste lockdown, maar omdat haar contract nog geldig was, ontving ze van DUO -wegens de uitzonderlijke omstandigheden- nog wel studiefinanciering.

De aanhoudende coronacrisis en de maatregelen gooiden roet in het eten: in november ging het hotel failliet en Kubistova’s contract liep niet lang daarna af. Al haar inkomsten vielen weg.

Een eindeloos gesteggel met DUO volgde. “Het was mentaal uitputtend. Ik heb met tien verschillende medewerkers gepraat en iedereen zei wat anders. De een zei dat het allemaal opgelost zou worden, de ander zou me terugbellen maar dat gebeurde nooit, nog weer anderen beloofden een doorbetaling voor december.’’

DUO bleek ontoegeeflijk, in tegenspraak met de sussende woorden van de medewerkers die Kubistova sprak. Ze was op zichzelf aangewezen. ‘’Het is belachelijk, je zou studenten moeten helpen,” zegt Kubistova.

“Tijdens mijn studie ben ik grotendeels onafhankelijk geweest, ik heb me altijd te pletter gewerkt om naar universiteit te kunnen gaan en nu moet ik aankloppen bij mijn ouders.’’ In plaats van de 1100 euro die ze voorheen maandelijks kreeg van haar werk en DUO, leeft ze nu van een bedrag van 500 euro per maand, dat haar ouders naar haar overmaken. “Bij alles denk ik, kan dit wel? Het voelt alsof ik weer een tiener ben.’’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: