Binnenland Lungo's longread

Stolpersteine: ‘Een mens is pas vergeten als zijn naam vergeten is’

GRONINGEN- Wellicht heb je ze wel eens zien liggen, de bijzondere messing steentjes die afwijken van de normale bestrating. De steentjes, die ook wel Stolpersteines of struikelstenen worden genoemd, kennen elk bijzondere verhalen van slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Frank van Dijk (51) probeert met zijn Instagram account Stolpersteine.app en bijbehorende website, de mens achter de steen een gezicht te geven.

‘Mijn opa zat in het verzet en die vertelde me veel verhalen over de Tweede Wereldoorlog. Ik ben zelf een kleine 25 jaar na de Tweede Wereldoorlog geboren en heb altijd onbezorgd kunnen leven. Ik was dan ook bijzonder geïntrigeerd door de verhalen van mijn opa,” vertelt van Dijk enthousiast. De geboren en getogen Eindhovenaar, die grafisch ICT’er is, was dan ook direct van de partij toen Stichting 18 september uit Eindhoven besloot Stolpersteines te digitaliseren.

Het idee van de Stolpersteines kwam van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De kunstenaar bedacht het project om de herinnering van slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog levend te houden. Op de steentjes staan daarom de namen van Joden, zigeuners, verzetsmensen en mensen die tijdens de oorlog vervolgd werden om hun seksuele geaardheid, geloof of handicap. Demnig was namelijk van mening dat de mens pas vergeten wordt als zijn naam vergeten is. Zijn ideeën vonden aanhang bij velen en als resultaat bevinden er zich verspreid over heel Europa nu 20.000 Stolpersteines.

Kenmerkend voor de Stolperstein is niet alleen zijn goudkleurige uiterlijk, maar ook zijn locatie. De steentjes worden geplaatst voor het laatste bekende woonadres van het slachtoffer. ‘Veel van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog hebben geen laatste rustplaats gekregen. Ze werden vermoord in de kampen en daarna nooit meer teruggevonden of verbrand achtergelaten. Het recht om te leven was hen ontnomen. Het idee van Demnig was dan ook om ze een gedenkplaats te geven bij hun eigen huis, om ze dat stukje menselijkheid van die laatste rustplaats weer terug te geven,’ vertelt Van Dijk.

Een Stolperstein op Kraneweg 19 in Groningen.

Het Stolpersteine verhaal bekendmaken op Instagram

Op de Instagrampagina Stolpersteine.app plaatst Van Dijk nu dagelijks portretten van de mensen die herdacht worden op de Stolpersteines. ‘We proberen zoveel mogelijk mensen bekend te maken met de verhalen van de slachtoffers. De Stolpersteines loop je soms zo voorbij, maar bij foto’s is dat anders. Die posten we daarom nu op Instagram. In kleur ook nog. Voor de jeugd,” vertelt Van Dijk lachend. De Stichting 18 september waar Van Dijk de digitalisering voor uitvoert doet veel projecten met middelbare scholen om kinderen over de oorlog te leren. ‘De kinderen vertelden ons dat zwart wit foto’s niet echt binnen kwamen en ook passé waren. Dus toen ben ik de foto’s in kleur gaan bewerken. Zo komen ze nog meer binnen, want dan is het alsof deze mensen recent nog geleefd hebben. Dat werkt volgens mij, want veel mensen zoeken ons op en willen de verhalen horen achter de Stolpersteines. We hebben op Instagram zo’n 10.000 views per dag.’

Van Dijks Instagrampagina telt inmiddels 4043 foto’s. Elke foto kent zijn eigen verhaal. Een verhaal wat op hemzelf een diepe indruk achter heeft gelaten is die van een gezin uit zijn eigen woonplaats Eindhoven. ‘We hebben hier vier Stolpersteines voor een vader, moeder en twee kinderen, de familie Holderman. Vader en moeder zijn omgekomen rondom Auschwitz. De twee kinderen zijn misbruikt voor medische experimenten en net voor de bevrijding levend opgehangen in een klaslokaal van een nabijgelegen middelbare school. Dit om te voorkomen dat ze tegen de Duitsers zouden gaan getuigen. De kinderen waren 9 en 11,’ verzucht Van Dijk.

Naast het herdenken van de slachtoffers, dient de Instagrampagina van Van Dijk daarom ook nog een ander doel. ‘Het is ook het bewustmaken van de afschuwelijke dingen die wij als mens kunnen doen. Nog elke dag gaan we de fout in. Kijk naar een Srebrenica. Daar hebben zich nog maar vijfentwintig jaar geleden de afschuwelijkste dingen afgespeeld. We moeten daarom slachtoffers van oorlogsmisdaden consequent in beeld blijven brengen en hun verhalen delen, om te voorkomen dat dit soort daden zich blijven herhalen.’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: