Binnenland Gezondheid

Lasten voor mantelzorg extra zwaar door coronacrisis

Ruim de helft van de mantelzorgers in Nederland zorgt sinds maart meer dan voorheen voor hun naaste en ervaart deze zorgverlening ook als zwaarder. Dat blijkt uit een peiling van MantelzorgNL onder 729 leden. Volgens de belangenorganisatie loopt de zorgzwaarte al langere tijd op door de afschaling van de professionele zorg sinds de coronacrisis. Daarnaast leveren het besmettingsgevaar en de onzichtbaarheid van mantelzorgers in het vaccinatiebeleid extra stress op.

Uit onderzoek van het Nationaal Mantelzorgpanel blijkt dat 31% van de thuiszorg en 87% van de dagbesteding gestopt is tijdens de coronacrisis. Daarmee komt er meer zorg op het toch al zo volle bordje van de mantelzorger te liggen. Liesbeth Hoogendijk, bestuurder van MantelzorgNL, vindt dit een zeer verontrustende ontwikkeling: ‘We begrijpen dat in verband met het beschermen van de volksgezondheid ingrijpende maatregelen worden genomen, maar er moet wel nagedacht worden wat dit betekent voor mantelzorgers. Een groep van 34% heeft niemand om op terug te vallen en is daarom zeer kwetsbaar. Het is heel belangrijk dat we om ons heen kijken en hulp aanbieden aan de mantelzorger die er nu alleen voor staat.’

“34% heeft niemand om op terug te vallen en is daarom zeer kwetsbaar”

Liesbeth Hoogendijk van MantelzorgNL

Dat mantelzorgers meer taken op zich moeten nemen, ervaart ook Aranka Kooi (26). Zij zorgt al anderhalf jaar voor haar moeder die aan terminale eierstokkanker lijdt. ‘Het wordt steeds zwaarder’, verzucht zij. ‘Vroeger kwam ik één keer per week langs om even bij te kletsen en wat lichte huishoudelijke taken te doen zoals stofzuigen.’ Thuiszorg deed de rest. “Door de coronacrisis ben ik inmiddels een fulltime oppasser, schoonmaker en fysiotherapeut geworden.”

Dagelijks zorgt ze ervoor dat haar moeder lichamelijke oefeningen doet, voldoende eet, naar ziekenhuisafspraken gaat en dat het huis aan kant is. Haar twee broers helpen ook, maar komen sinds de tweede lock-down minder vaak door de reisafstand en het besmettingsgevaar. ‘Aan rust kom ik weinig toe. Ik sta continu aan omdat bijna alle verantwoordelijkheid op mijn schouders rust,’ aldus Aranka.  

Aranka is niet de enige die zo langdurig en intensief zorg verleent. Nederland telt ruim 5 miljoen mantelzorgers waarvan 830.000 dat langer dan drie maanden doen en meer dan acht uur per week. 9,1% van de mantelzorgers (460.000) zegt zich zwaar belast te voelen.

Niet alleen het toegenomen aantal taken drukt zwaar op Aranka ook ervaart ze meer stress door de gevaren die corona met zich mee brengt. Ze verhuisde in september zelfs van Amsterdam, waar ze woonde en werkte, naar haar moeders huis in het Groningse Zuidhorn. “Ik heb geen auto en ben dus aangewezen op het openbaar vervoer. Doodeng vond ik die lange treinrit van twee uur. Elke keer vroeg ik me af of ik het virus met me meebracht.” Ook vrienden ziet ze om deze reden bijna niet meer. ‘Ik zorg met alle liefde voor mijn moeder, maar het is soms erg eenzaam. Af en toe mis ik mijn oude leven,’ geeft ze toe.

Extra stress door vaccinatiebeleid

                                                                                                             © CANVA

De stress van toegenomen zorg door corona zou verlicht kunnen worden door een vaccinatie tegen het coronavirus. Mantelzorgers en vrijwilligers in zorg en welzijn vallen in het vaccinatiebeleid van de Rijksoverheid echter buiten de boot. Hoewel veel kwetsbare groepen voorrang krijgen op vaccinatie geldt dit niet voor mantelzorgers en dit is zorgelijk, zegt Fleur Kusters (44) van MantelzorgNL. ‘We krijgen regelmatig telefoontjes van mantelzorgers die al maanden vrijwel niet de deur uit komen, omdat ze bang zijn dat ze hun naaste die zij verzorgen besmetten met het coronavirus. Voor deze mensen zou het wenselijk zijn als ze hun vaccinatie eerder kunnen ontvangen en niet aan het einde van de lijst staan.’

Die zorgen herkent Bertien Martens (24). Samen met haar moeder en zusje is zij mantelzorger van haar zus Annelies, die meervoudig gehandicapt is. Ze ondersteunt haar zus bij het aankleden, wassen en andere dagelijkse bezigheden. De afstandsregels die in coronatijd gelden zijn voor Bertien onmogelijk om zich aan te houden als ze bij haar zus is, omdat Annelies zelf niks kan. ‘Ik merk dat corona extra spanning oplevert, omdat ik bij het zorg verlenen continu de kans loop mijn zus te besmetten met corona. Door haar handicap valt ze in de risicogroep voor de coronavirus en zou dit haar fataal kunnen worden. Ik ben daarom extra voorzichtig. Ik vermijd mensen die zich slecht aan de regels houden en probeer op een dag zo weinig mogelijk mensen te zien.’

Een vaccinatie voor het coronavirus zou het risico op besmetting van mantelzorger op dierbare aanzienlijk verlagen. Bertien schrok dan ook toen ze zag dat mantelzorgers geen voorrangpositie krijgen op een coronavaccinatie. ‘De thuiszorgmedewerkers die bij ons thuis komen en ons helpen met Annelies zijn al ingeënt of staan op de wachtlijst voor een afspraak. Dit is heel fijn, maar doet de angst voor besmetting niet afnemen. Annelies kan namelijk via mij, mijn zusje of mijn moeder alsnog het coronavirus krijgen. Dus die angst en stress om haar te besmetten blijft zo nog bestaan.’

Dat mantelzorgers geen voorrang krijgen op een coronavaccinatie wordt door MantelzorgNL toegeschreven aan een veel langer lopend probleem. De registratie van mantelzorgers bij overheidsinstanties laat te wensen over. Zo is het over het algemeen duidelijk wie er mantelzorger zijn, maar niet in welke mate en intensiteit er mantelzorg wordt verricht. Kusters vertelt ‘We zijn met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in gesprek om mantelzorgers beter in kaart te brengen door middel van een mantelzorgverklaring. De plannen om deze verklaring in te voeren gaan echter langzaam en hebben nu op de vaccinaties waarschijnlijk geen betrekking meer. Voor de vaccinaties pleiten we daarom nu bij de overheid voor het in kaart brengen van mantelzorgers die intensieve zorg verrichten zodat zij versneld gevaccineerd kunnen worden.’

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: